Lees hier mijn blogs en verhalen.

“Stories are powerful because they transport us into other people’s worlds. But, in doing that, they change the way our brains work and potentially change our brain chemistry – and that’s what it means to be a sociale creature.”  - Paul J. Zak


Feestdagen met het verlies van een dierbare

De feestdagen zijn leuk, maar niet altijd. Juist omdat we de feestdagen associëren met vreugde en gezelligheid kunnen ze soms heel pijnlijk zijn. Het contrast, tussen het speciale van de feestdagen en het verdriet om het verlies van een dierbare, is soms zo groot dat het onoverbrugbaar lijkt.

Inmiddels ben ik zelf ook een paar keer geconfronteerd met verlies van een dierbare en weet ik, dat het naderen van de feestdagen voor veel stress en ongemak zorgt. Ik hoop je met deze tips en ideeën door de feestdagen heen te kunnen helpen op een manier dat je past.

Je mag je onrustig, afwezig, gestrest, verdrietig of boos voelen in de glans van de feestdagen, dat is okay. Je bent hierdoor geen chagrijn, je hebt verdriet en bent aan het rouwen.

Na het verlies van een dierbare verandert het leven, ziet onze wereld er anders uit. Het lijkt alsof de wereld waarin we leven niet meer de wereld is die we gewend zijn. Soms zelfs lijkt het alsof we de wereld niet meer kunnen begrijpen. Wanneer het leven voor je stil staat is het gek om te zien dat anderen gewoon doorgaan met leven, doorgaan met fietsen ergens heen, met boodschappen doen, doorgaan met de normale dingen doen, laat staan doorgaan met leuke en feestelijke dingen doen. Wanneer je diep verdriet hebt om het verlies van een dierbare kan het zien van al die prachtige kerstversieringen en het horen van kerstmuziek je juist nog meer pijn en verdriet doen. Logisch dat je het liefst de deur achter je sluit en er pas uit wilt komen als alle feestdagen voorbij zijn, toch?

Het allerbelangrijkste wat je misschien wel kan doen is toegeven aan je verdriet. Je verdriet ontkennen en verbergen, omdat het kerst is of een andere belangrijke feestdag, zorgt ervoor dat je uit contact gaat met jezelf en het verwerken van je verlies alleen maar uitstelt.  

Hoewel ik er helemaal van overtuigd ben dat je je gemoed kan verhogen door je aandacht te richten op wat je plezier brengt, weet ik ook dat het ontkennen van verdriet, om het verlies van iemand waar we zielsveel van houden, ons niet vooruithelpt.  Je onderdrukt alleen maar dit verdriet zodat het later misschien wel heviger of disfunctioneel eruit komt.

Ruimte maken voor wat er is en erkenning geven aan het verdriet verzacht de pijn.

Geef jezelf die ruimte en omring jezelf met mensen die je begrijpen en hierin steunen met empathie. Soms kunnen mensen je met de beste bedoelingen vertellen dat je niet verdrietig hoeft te zijn. Je hebt immers alles gedaan wat binnen je macht lag en bovendien bestaat afscheid nemen niet, omdat zielen niet doodgaan. Doen alsof je geen pijn hebt, terwijl je wel pijn hebt, zal de pijn niet doen verdwijnen. Hoe goed bedoeld ook, dit zal je alleen maar verder van jezelf verwijderen. Pijn verdwijnt ook niet omdat iemand ons vertelt dat we geen verdriet zouden mogen voelen of omdat iemand ons vertelt dat we er nu wel al overheen moeten zijn. Erken je verlies, erken je verdriet en geef jezelf de ruimte die je nodig hebt om liefdevol te rouwen en te helen.

Luister naar de gevoelens in je hart en eer ze. Weet dat ieder gevoel dat er is, normaal is en onderdeel is van jouw proces in dit verlies. Wees net zo toegewijd en liefdevol met je verdriet als dat je was naar je dierbare.

Rouwen is het opnieuw betekenis geven aan het leven met het verlies. Om dit te kunnen doen hebben we allemaal in contact te komen met ons verlies en verdriet om het een plek te geven in ons leven, dat nu helemaal veranderd is. Er is niet een goede manier van omgaan met verdriet, iedereen is anders en iedereen verwerkt de nieuwe werkelijkheid met verlies anders. Sommige mensen kunnen opluchting ervaren door zich onder de mensen te begeven tijdens de feestdagen, anderen weer kunnen ziek worden bij de gedachte dat ze een vrolijk gezicht moeten opzetten om mee te doen tijdens de feestdagen. Niks is goed of fout. Luister goed naar je hart, zorg voor jezelf en doe dat wat goed voor je is, zelfs wanneer anderen je niet zullen begrijpen.

Onze kat Loli is op een eerste kerstdag, nu 9 jaar geleden, overleden. Het was het jaar waarin we ook afscheid hadden genomen van mijn schoonvader. Het voelde een beetje raar om niet mee te gaan met mijn partner naar het kerstdiner bij zijn moeder en stiefvader; als ik eraan dacht wat zij er wel niet van zouden vinden. Toch heb ik naar mijn hart geluisterd en ben ik samen met mijn zus bij het lichaam van Loli gebleven, de hele nacht. We hebben herinneringen opgehaald, gelachen en gehuild, maar we hebben vooral stil gestaan bij de verandering dat onze Loli niet meer onder ons was. De crematie kon pas dagen later plaatsvinden in verband met de feestdagen, ook de tijd ertussen hebben we samen met en voor Loli doorgebracht. We hebben haar leven geëerd en haar bedankt voor alles wat ze ons gegeven heeft en we voor altijd met ons meedragen. En we hebben de ruimte genomen voor het verdriet dat nu bij ons was ontstaan.

Stilstaan bij alles wat je samen hebt gedeeld, bij wat je hebt gekregen en hebt geleerd geeft kracht en troost om het gemis aan te gaan. Hiermee is je verdriet niet opgelost. Het verlies en het verdriet blijft bestaan, maar dan binnen de context van jullie tijd samen in dit leven. Het is dan als een hoofdstuk uit het hele boek van jullie relatie samen.

Rituelen kunnen op een zachte manier helpen om door het verdriet heen te gaan. Van huis uit ben ik gewend om kaarsjes te branden voor overledenen. Wanneer ik nu te maken krijg met een overlijden, mens of dier, steek ik altijd een kaarsje aan. Dit licht helpt mij eraan herinneren dat liefde voor eeuwig is. Het biedt me troost dat ik iets kan doen voor de overledene, omdat het licht de weg naar de eeuwigheid wijst. Voor al mijn dierbaren heb ik niet alleen een kaarsje aangestoken, ik heb voor ieder van hen een aparte theelichthouder gekocht. Zo kan ik wanneer ik dat wens, omdat ik ze mis of aan ze denk, steeds hun lichtje aansteken.

Luister naar je hart en voel of jij iets wilt doen. Een kaars aansteken, een bloem neerzetten, een gedichtje schrijven of helemaal niets. Alles wat uit je hart komt is okay.

Rouwen is het proces waarin je vormgeeft aan het leven met het verlies. Het verlies en het verdriet blijven. Alle herinneringen en ervaringen liggen opgeslagen in je bestaan. Je gaat door de rouw heen van leven in de ervaring van dit verlies en het verdriet, naar leven met het verlies en het verdriet. Het leven is nu helemaal anders. Onze dierbare krijgt een nieuwe plek in ons leven.

Heb je nu iemand in je omgeving die door het verdriet van een verlies gaat? Nodig deze dan uit na te denken over hoe hij of zij om wilt gaan met de feestdagen. Wilt de persoon deelnemen aan de feestelijkheden of alleen zijn? Ondersteun hun keuze en probeer ze niet te helpen met advies over wat ze zouden kunnen doen. Iedereen heeft zijn eigen rouwproces en dit is hun proces. Wanneer je iemand treft die door een rouwproces gaat, erken dit voor deze persoon. Ontken het niet en doe niet net alsof het niet bestaat. Eer hun verlies en de band die ze hadden met hun dierbare. Je kan het niet ongedaan voor ze maken, maar je kan wel iets voor ze doen. Erken het verlies door er liefdevolle aandacht aan te besteden, bijvoorbeeld met een klein woordje of als dat gepast is breng een toost uit te op de overledene of de relatie die er was.

Het ergste wat mij ooit is overkomen toen ik in de rouw was voor mijn moeder is, dat ik in gezelschap was van mensen die er allemaal van wisten en niemand erover sprak. Wanneer iemand in verdriet leeft, kan je meestal niets zeggen dat helpt, maar helemaal niets zeggen is echt duizend malen erger.

Alleen al door het verlies te erkennen, laten zien dat het je raakt en hun keuze te steunen of ze nu willen praten of niet, samen willen zijn of toch alleen, is een waardevol gebaar.

In en met liefde voor iedereen die een dierbare mist.


Vond je dit artikel waardevol en denk je dat anderen er ook troost aan kunnen hebben,

delen is lief!